Miała być gwarancja: pół litra wody z kranu, za darmo, na życzenie każdego klienta lokalu gastronomicznego. Zapis zniknął jednak z projektu ustawy o opakowaniach, a Ministerstwo Klimatu i Środowiska potwierdziło, że się z niego wycofuje. Politycy zapowiadają, że temat wróci. Do tego czasu zostaje stan, który znamy z Waszych zgłoszeń: o cenie wody gość bywa informowany dopiero rachunkiem.
Co dokładnie wypadło z ustawy
Chodzi o rządowy projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100), który przygotowuje polskie przepisy pod unijne rozporządzenie opakowaniowe PPWR. W wersji projektu z 20 marca 2026 roku art. 202 ust. 2 zobowiązywał lokale gastronomiczne z miejscami siedzącymi do podania na życzenie klienta pół litra wody z kranu na osobę, nieodpłatnie i w naczyniu wielokrotnego użytku. W wersji z 8 lipca 2026 roku tego przepisu już nie ma. Wycofanie potwierdziła wiceministra klimatu Anita Sowińska: zapis usunięto w toku uzgodnień międzyresortowych.
Samo rozporządzenie PPWR zacznie być stosowane 12 sierpnia 2026 roku niezależnie od losów polskiej ustawy, ale w sprawie wody jedynie zachęca państwa członkowskie do promowania darmowej kranówki w gastronomii. Obowiązek był polską nadbudową i to właśnie on zniknął. Politycy zapowiadają powrót tematu: ministra funduszy Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz mówi o poprawce na etapie Sejmu, resort klimatu o osobnym projekcie po konsultacjach, a minister Maciej Berek zadeklarował 4 sierpnia, że rząd do sprawy wróci. Terminów nie padło żadnych.
Co to znaczy dla klienta
Dla gościa restauracji oznacza to prostą rzecz: nic się nie zmienia. Żaden przepis nie każe lokalowi podać wody za darmo. Restauracja może nalać kranówki bez słowa, może policzyć za butelkę tyle, ile uzna, i może odmówić podania wody z kranu. Skalę emocji dobrze pokazał paragon, który po ogłoszeniu decyzji obiegł Wykop: Cisowianka Classic 0,7 litra za 21 złotych, przy cenie sklepowej około 4,50 złotego. Trzy takie butelki na stole to 63 złote za wodę.
Co widać w naszych zgłoszeniach
Przeszukaliśmy opisy wszystkich zgłoszeń w naszej bazie pod kątem wody. Wynik: w zatwierdzonych zgłoszeniach woda pojawia się cztery razy, trzy razy jako płatna niespodzianka i raz jako bezpłatna karafka. Cytujemy dokładnie tak, jak napisali zgłaszający.
Między Mostami, Wrocław, zgłoszenie z 16 marca 2026:
doliczany do rachunku serwis kelnerski, ale nie pamiętam jaki procent, kelner sam bez pytania nalewa wodę na start, ale brak informacji że jest dodatkowo płatna (butelka kosztuje 12zł)
Zapiecek, Warszawa, zgłoszenie z 22 marca 2026:
Usługa serwisowa juz za 4 osoby + np. woda 15zl/200ml
Boccanera, Kraków, zgłoszenie z 22 czerwca 2026:
Kelnerzy na samym starcie proponują wodę (nawet jeśli zamówi się coś do picia) sugerując, że jest to darmowa woda - nie pada pytanie, czy mają Państwo ochotę na wodę tylko bardziej w stylu "Życzą sobie Państwo wodę gazowana lub niegazowaną?" - na końcu okazuje się, że woda jest płatna 20 zł.
Jest i druga strona. W zgłoszeniu z Samsary w Opolu, z 26 czerwca 2026, przy informacji o opłacie serwisowej gość dopisał:
10% za serwis od 6 osób - informacja w menu.
Bezpłatna karafka wody.
Metodologia: przeszukaliśmy opisy zgłoszeń po słowie woda z odmianami, stan bazy na 4 sierpnia 2026. Cztery trafienia po odrzuceniu dwóch przypadkowych zbieżności słownych. Wszystkie cytowane zgłoszenia są zatwierdzone i publicznie widoczne na mapie.
Jak to rozwiązała Europa
W dużej części Europy ta sprawa jest zamknięta od lat. We Francji darmowa karafka do posiłku to tradycja sięgająca rozporządzenia z 1967 roku, a od stycznia 2022 ustawa antymarnotrawcza loi AGEC każe restauracjom podawać darmową wodę pitną gościom jedzącym na miejscu i informować o tym w menu. W Anglii i Walii od 2010 roku lokale z licencją na alkohol muszą na prośbę podać darmową wodę z kranu, co wynika z przepisów wykonawczych do Licensing Act 2003. Hiszpania wpisała darmową wodę nieopakowaną do ustawy o odpadach Ley 7/2022, a Portugalia ustawą z 2021 roku zakazała pobierania opłat za szklankę kranówki. Są też kraje bez przepisu: we Włoszech normą jest płatna woda butelkowana i coperto, w Niemczech i Czechach darmowa kranówka zależy od dobrej woli lokalu.
Polska po wycofaniu zapisu zostaje w tej drugiej grupie.
Skoro ustawy nie będzie, uruchamiamy Przyjazne restauracje
Od roku prowadzimy mapę lokali, które doliczają opłaty do rachunku. Od dziś działa też jej lustrzane odbicie: Przyjazne restauracje, czyli mapa miejsc, które traktują gości fair. Darmowa woda bez proszenia, żadnych dopisanych pozycji, ceny jasno podane w karcie. Wszystko ze zgłoszeń gości, z opisami cytowanymi 1:1 i głosami potwierdzającymi, dokładnie tak samo jak po czerwonej stronie. Lokale z potwierdzoną darmową wodą mają na mapie kroplę w pinezce.
Ta mapa będzie tak dobra, jak zgłoszenia, które na nią trafią. Znacie lokal, w którym karafka stoi na stole, zanim zdążycie o nią poprosić? Zgłoście go, zajmuje to minutę, a po weryfikacji lokal dostaje zieloną pinezkę.
Zanim usiądziecie przy stoliku, sprawdźcie rachunek
Mapa opłat serwisowych Miejscownika obejmuje dziś 442 lokale w 72 miastach. Zanim usiądziecie przy stoliku w nieznanym miejscu, sprawdźcie, czy lokal dolicza opłatę i co piszą o nim inni goście: mapa opłat serwisowych. Pełne zestawienie zgłoszeń z całej Polski znajdziecie w raporcie: opłaty serwisowe w Polsce.
Doliczyli Wam za wodę, o której nikt nie powiedział, że jest płatna? Zgłoście to przez formularz na mapie. Każde zgłoszenie oszczędza niespodzianki kolejnym gościom.
Przeczytaj też: Opłata serwisowa w restauracjach. Jak działa mapa zgłoszeń z całej Polski →
Źródła: komunikaty Ministerstwa Klimatu i Środowiska, Konkret24, Polsat News, money.pl, RMF24, Portal Samorządowy. Cytaty ze zgłoszeń: baza Miejscownik.pl.